voorbij ontmoediging
De wolken trekken toe. We zien de dreiging. We horen donderslagen. Of ons beeld wordt “bewolkt” en laat ons minder goed toe om te zien wat er allemaal gebeurt. Het is een landschapsrealiteit, maar het is ook wat vandaag gebeurt in tijden waarin we overspoeld worden met berichtgeving over oorlogssituaties en escalaties, wereldleiders die hun gezond verstand verloren lijken te hebben, morele dieptepunten met schrijnende menselijke gevolgen, en nog zoveel meer. Hoe kunnen we in al die berichtgeving, waarbij we zouden concluderen dat ‘de wereld om zeep is’, toch nog overeind blijven? Hoe kunnen we de moed niet verliezen? Hoe kunnen we voorbij ontmoediging geraken? Kunnen we tussen al die donkere wolken, speuren naar de zon?
Ik hoor van meer en meer mensen van mijn generatie, dat ze al jaren gestopt zijn met naar het nieuws te kijken. Het nieuws, de krant, de actualiteitsprogramma’s. Hoe goed het ook is om geïnformeerd te zijn, het kan ons ook in een patroon van angst zetten (zoals in coronatijd ons gemoed mee op en neer ging met de dalende of stijgende coronacijfers). En dan wordt het teveel. Te moeilijk om dragen. We leven in een tijd waarin wat aan de andere kant van de wereld gebeurt, direct, ook met beelden, bij ons kan binnenkomen. En dat is veel. Dat is voor velen teveel. Ik denk niet dat de keuze zich hier een stukje in te beschermen, een keuze is voor wereldvreemdheid of onverschilligheid. Maar wel een manier om het hoofd boven water te kunnen houden, in tijden van een tsunami aan berichtgeving. Een berichtgeving die overigens afhankelijk van het land of het nieuwskanaal dat je bekijkt, dan nog heel anders kan zijn.
Iets anders heb je met algoritmes. Klik of bekijk je op sociale media een artikel over een zwaar thema, dan is de kans groot dat je op je “feed” meer en meer van dat soort berichten zal te zien krijgen. Dat klinkt dus als een vicieuze cirkel, klik je een paar keer, dan geraak je al gauw overspoeld met berichten. Die berichten hoe levensecht en erg ze ook kunnen zijn, en hoe belangrijk het ook is goed geïnformeerd te zijn, kunnen in het algoritme op je sociale media er wel voor zorgen dat ontmoediging de kop op steekt. Dat de wereld verloren lijkt. Dat je mensbeeld mee zwart kleurt met de wolken. Dat je misschien al wc papier gaat hamsteren voor het geval dat er een derde wereldoorlog uitbreekt. Maar vooral, dat je op den duur het licht niet meer kan zien.
Hoe kunnen we dan voorbij de ontmoediging gaan? En dat licht toch blijven zien in een opeenstapeling van algoritmische grijze wolken? Wat al kan helpen, naar mijn aanvoelen, is om wat je leest en hoort niet te parkeren in een plek in jezelf waar het door extra berichtgeving of de manier van communicatie nog groter wordt. Ik vind het persoonlijk ook niet helpend om bij een natuurramp of een crimineel feit op zoek te gaan naar details als “wat is er dan precies gebeurd? Met welk moordwapen? Met welke motieven?” Ik zou persoonlijk ook niet gaan zoeken naar meer informatie over welke soorten wapens zouden kunnen gebruikt worden, of hoe ernstig de dreiging is bij monde van verschillende bronnen. Mijn aanvoelen is eerder: ik hoor het, ik registreer het en… ik neem het mee in gebed. Daar kan ik het weer ‘afgeven’, daar kan ik het aan de Heer toevertrouwen. Daar kan ik in Zijn Lijden het lijden van de mensheid herkennen. En in het lijden van de mensheid, ook Zijn lijden. In plaats van een opeenstapeling van veel te zware dingen waar ik eigenlijk ‘geen blijf mee kan’ en zelf weinig aan kan doen, probeer ik ze tot Hem te zeggen die zegt: “Komt allen tot Mij, belast en beladen, en Ik zal u rust geven. Neem Mijn juk op en leer van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart, en u zult rust vinden voor Uw ziel. Want Mijn Juk is zacht en Mijn last is licht” (Mt 11, 28-30). Hij die als Gekruisigde weet wat lijden is. En is in sommige situaties waarin wij machteloos staan, de Enige die werkelijk iets kan veranderen.
En misschien kan ons verzameld gebed, ook wel daadwerkelijk – hoewel misschien onzichtbaar- helpen. En zo wat licht brengen. Ik moet denken aan het ‘gebedsleger’ waar ik hier wat over schreef, en waar we met een aantal mensen verzameld, elk waar we zijn, bidden voor intenties die ons worden toevertrouwd. Soms met het verhoopte resultaat, soms met een andere uitkomst, maar steeds verenigd in gebed en in het goede toewensen, het goede een beetje de wereld insturen…
Een ander voorbeeld ontving ik via een initiatief dat wereldwijd verspreid is, om elke dag om 16.00 één minuutje te bidden (en voor wie niet gelovig is te duimen, te mediteren, positieve vibes te sturen…) voor de wereldvrede. Dit lijkt misschien hopeloos naïef, maar wat een kracht kan er niet uitgaan van duizenden mensen die overal ter wereld op precies hetzelfde moment (dat wordt dan omgerekend naar andere tijdszones, dat het exact op hetzelfde moment is), samen licht, gebed en wat goedheid, positiviteit, hoop, en een diep verlangen naar vrede de wereld in te sturen. Is dat ook geen enorme kracht? Een eigen soort van ‘leger’, een eigen soort van wapenuitrusting? Gebed, vrede, verbondenheid, warmte, zorgzaamheid… uiteraard ook tastbaar in concrete symbolen van solidariteit. Maar zelfs al iets op het eerste zicht zo ‘onzichtbaar’ als gebed, kan een enorme ’tegenstroom’ van het goede bieden… als het ware het Licht dat daar tussen de donkere wolken verstopt ziet, sterker doen stralen. En zoals de gekende wijsheid “Duisternis verdwijnt niet door het te bestrijden, maar door er licht in te brengen”. Wat als we dat Licht kunnen zoeken, kunnen speuren, kunnen doen stralen, kunnen doorgeven, kunnen zijn?
Samen licht proberen zoeken en licht proberen zijn… Het doet me denken aan een citaat van de Amerikaanse antropologe Margaret Mead: “Twijfel er nooit aan dat een kleine groep bedachtzame, toegewijde burgers de wereld kan veranderen. Sterker nog, het is het enige dat de wereld ooit heeft veranderd.”
En wie weet kunnen wij het algoritme wat veranderen. Op andere dingen klikken, dingen die licht en bemoediging brengen delen, focussen op wat vertroosting en vreugde geeft en elkaar daarin aanmoedigen! Zo heeft de talk over Joyspotting van Ingrid Fetell Lee op TED talks, waarover ik hier wat schreef, me indertijd geïnspireerd om zelf te gaan joyspotten (hier, hier, hier, hier en hier). We kunnen ook keuzes maken: kiezen we ’s avonds voor een thriller of een lichtvoetig programma vol intrige, of kiezen we bewust voor een inspirerende film, een boek dat te denken geeft, voor een wandeling of wat stilte of gebed? Voeden we onze angst of voeden we ons geloof in mensen, met verhalen, video’s, schoonheid, boeken die het goede voeden, die licht brengen en de hoop versterken. De blog van Big Little Life waar ik hier wat over schreef, vind ik bijvoorbeeld steeds inspirerend. Of facebookgroepen als “the world needs more love letters”, waar ik hier wat over schreef, of de “wholesome things” facebookgroep.
Over inspirerende inhoud gesproken, zopas bekeek ik “Sacré coeur” (S. Gunell, 2025), een prachtige docu-film over het Heilig Hart. De visioenen van Jezus die Zijn Oneindige Liefde voor de hele wereld deelt aan de Heilige Margaretha -Maria Alacoque worden erin verbeeld. Maar ook de transformerende werkelijkheid van die liefde in het leven van allerlei mensen vandaag de dag, doorheen getuigenissen van heel uiteenlopende mensen. Niet alleen is het een film die raakt, die voedt, die verwarmt en inspireert. De realiteit van Zijn Liefde die erdoor spreekt, transformeert… hart na hart, mensenleven na mensenleven. En door elke veranderde mens, kan de wereld een beetje mee veranderen…
Er wordt in verteld: laat je hart slaan op het ritme van het Zijne. Misschien is dat het ritme, heel anders dan het algoritme van sociale media en nieuwsprogrammatie, waartoe we worden uitgenodigd om ons af te stemmen? De keuze, niet voor zwaarte, maar voor Licht, niet voor onverdraagzaamheid en dieper woekerende angst, maar voor Liefde! Daar wordt de wereld alleen maar mooier van…
